President Donald Trump dreigt Pickaxe Mountain te bombarderen. Het doel is duidelijk. Ondergrondse tunnels huisvesten de nucleaire centrifuges van Iran in de buurt. Maar de aarde zelf vecht terug.
De geologie biedt hier een schild. Net zoals de Straat van Hormuz vanwege zijn smalle vorm als knelpunt voor de handel fungeert, biedt de rotsstructuur van deze berg enorme bescherming voor gevoelige apparatuur. Beide kenmerken komen voort uit dezelfde eeuwenoude botsing van continenten.
Hoe platentektoniek het natuurlijke fort van Iran bouwde
Pickaxe Mountain ligt in centraal Iran. Ongeveer 123 kilometer ten noorden van Isfahan. Het ligt landinwaarts vanaf de Zagros Fold-Thrust-gordel. Dat gebied loopt in lange, gerimpelde lijnen langs de kust van de Perzische Golf. De gordel en de berg ontstonden doordat de Arabische plaat tegen de Euraziatische plaat botste.
Deze botsing heeft niet alleen bergen gebouwd. Het vormde ook de Straat van Hormuz. Het kwetsbaar maken voor Iraanse controle. Het verhaal van Pickaxe Mountain, plaatselijk bekend als Kuh-e Kolang Gaz La, begint nog eerder in dat proces.
Een oceaan genaamd de Neo-Tethys scheidde de twee platen. Het verdween onder de Euraziatische plaat. Als een lopende band. Het trok de Arabische plaat naar zijn huidige plek. Die beweging creëerde de Urumieh-Dokhtar Magomatische Boog. Pickaxe Mountain maakt deel uit van die boog.
“Het is eigenlijk een vulkanische boog boven een subdratiezone”, zegt Richard Walker. Hij is hoogleraar tektoniek in Oxford. Hij heeft dit gebied uitgebreid bestudeerd.
Wanneer de oceanische korst onder een continent duikt, veroorzaakt waterrijk gesteente het smelten. Magma-vormen. Het stijgt. Het worden vulkanen. Je ziet dit in Alaska. De Pacifische plaat schuift daar onder Noord-Amerika. Het creëerde de meest actieve vulkanen in de VS. Mount St. Helens is een ander voorbeeld. Dat geldt ook voor de Andes in Zuid-Amerika.
Pickaxe Mountain is niet meer actief. De subductie stopte daar 30 miljoen jaar geleden. De Neo-Tethys-oceaan is gesloten. De platen botsten op de kop. Maar verder naar het zuiden, in Iran en Pakistan, barsten nog steeds vulkanen uit. De subductie gaat daar door in de Arabische Zee.
Waarom Andesiet Rock Bunker Busters verslaat
De steen hier doet ertoe. Pickaxe Mountain is gemaakt van andesiet. Dit taaie vulkanische gesteente wordt bedekt met kalksteen. Die kalksteen werd afgezet aan de randen van de verloren Neo-Tethys-oceaan. Andesiet deelt zijn naam met het Andesgebergte. Dezelfde rots. Om dezelfde reden dat het bestaat.
Op de hardheidsschaal van Mohs scoort andesiet een 7. Kwarts is ook een 7. Een stalen spijker is zachter. Deze rots is bestand tegen schokken.
Iran begon in 2020 met het graven van tunnels onder Pickaxe Mountain. Het doel was om de beschadigde centrifugefaciliteit in Natanz te vervangen. Die plek werd in juli 2020 getroffen. Een explosie veroorzaakte ernstige schade. Waarschijnlijk een geheime Israëlische aanval. In 2021 werd de faciliteit opnieuw getroffen.
De nieuwe tunnels bevinden zich meer dan 90 meter onder de grond. Het Instituut voor Wetenschap en Internationale Veiligheid bevestigde het werk. Het andesiet vormt een schild van meer dan 1500 meter dik. Dat is lastig door te dringen.
Denk aan de Amerikaanse GBU-57 Massive Ordnance Penterator. De ‘bunkerbreker’. Het kan honderden meters zachte aarde doorboren. Klei of los vuil. Maar hardrock houdt het tegen. In andesiet graaft het misschien maar enkele tientallen meters diep.
Welke kwetsbaarheden blijven er bestaan voor nucleaire faciliteiten
Dus is de site onoverwinnelijk? Nee. Er blijven zwakke punten bestaan. Door mensen gemaakte exemplaren. Ventilatieschachten. Tunnelingangen. Dit zijn de doelstellingen.
Het Instituut suggereert dat aanvallers op deze plekken moeten mikken. Om verborgen apparatuur te beschadigen. Deze strategie werkte in juni 2025. Bombardementen op Natanz en de nucleaire locatie Fordow beschadigden daar de centrifuges.
Het hoogverrijkte uranium van Iran blijft nu waarschijnlijk verzegeld. Begraven onder het puin van de bombardementen. De tunnels zijn diep. De rots is hard. Maar de lucht moet nog steeds naar binnen stromen.
Zal de volgende aanval de ventilatieopeningen vinden? Misschien. Of misschien blijft de berg zijn geheimen bewaren.
