Het gevecht begint
12 augustus. De lucht wordt 2 minuten en 18 seconden donker. Op zijn minst. Een deel van de planeet – van Groenland tot IJsland en Noord-Spanje – houdt de adem in.
Wetenschappers wachten niet op de show. Ze krabbelen.
Totale zonsverduisteringen zijn van korte duur. Ze zijn zeldzaam. Het is de enige keer dat je de buitenste laag van de zon kunt zien zonder dat je apparatuur of je ogen verbranden. En iedereen wil een stukje van die gegevens. Heliofysica. Stralingsniveaus. Zwaartekracht golven. Zelfs Einstein.
Rijden in de schaduw
NASA neemt geen risico met wolken. Of tijd.
Drie WB-57-jets op grote hoogte zullen boven IJsland vliegen. Deze dingen haalden een snelheid van 470 km/uur. Te langzaam om de schaduw te ontlopen, maar snel genoeg om de grondstorm voor te blijven. Ze vliegen op 50,00 voet. Ver boven de waterdamp. Ver boven het lawaai.
Amir Caspi, een zonnefysicus, noemt het een zeldzame kans. Hij heeft geen ongelijk. Het oppervlak van de zon is een miljoen keer helderder dan de corona in zichtbaar licht. Een miljard keer helderder in andere. Een eclips blokkeert het geluid.
“Het oppervlak van de zon… is een miljoen keer helder”, merkt Caspi op. “Een zonsverduistering geeft je die mogelijkheid door iets uit te sluiten dat een miljard keer helderder is.”
De jets hebben camera’s aan boord. Zichtbaar. Nabij-infrarood. Midden-infrarood. Ze jagen op de vurige halo. De corona.
Ballonnen en rimpelingen
Terwijl NASA hoog vliegt, zweven anderen.
Het Nationwide Eclipse Ballooning Project lanceert 80 ballonnen. Studenten. Uit de hele VS. Ze richten zich zowel op Spanje als op IJsland. Meer dan 30 uur lang vult de lucht zich met deze delicate dingen.
Angela Des Jardins leidt de show vanuit de Montana State University. Ze kijkt niet naar de zon. Ze kijkt naar de lucht eronder.
Atmosferische zwaartekrachtgolven. Rimpelingen van zinkende lucht. Golvende wolken. Turbulentie. Deze gebeuren de hele tijd. Stormen. Dag-nacht temperatuurverschuivingen. Zelfs bergen duwen de lucht rond.
Maar verduisteringen? Dat is anders.
De schaduw is koud. Donker. Sinds de jaren zeventig vermoeden theoretici dat dit speciale zwaartekrachtgolven veroorzaakt. Golven die omhoog gaan. In de stratosfeer.
Des Jardins zag hiervan bewijs tijdens de zonsverduistering van 204. Nu wil ze weten waar ze beginnen. In de troposfeer. Het zou betere klimaatmodellen kunnen betekenen. Een beter begrip van vervuiling. Misschien gewoon een schonere lucht.
“Ze komen zelfs uit fysieke gebieden zoals bergketens…”
Deeltjes en perspectief
Niet alle ballonnen bevatten technische experimenten. Sommigen hebben natuurkundevragen.
De Spaanse Federatie van Astronomische Verenigingen stuurt 16 ballonnen bijna 3,2 kilometer de hoogte in. Ze pakken Geigertellers in. Magnetometers. Muon-tellers.
Muonen zijn klein. Van korte duur. Geboren uit energierijke stralen die de lucht raken. De vraag? Verandert een totale zonsverduistering de kosmische straling die de aarde raakt?
“Dat weten we niet”, zegt secretaris Alex Mendiolagoita. Hij is ruimdenkend. Ze hebben de gegevens voordat ze de antwoorden hebben.
Hij geeft echter minder om de straling en meer om het uitzicht. Een totale zonsverduistering is spannend. Het grootste geschenk van de natuur. Het heeft al duizenden jaren een spirituele betekenis. Zijn ballonnen zullen videocamera’s hebben. Voor iedereen zichtbaar.
Opnieuw afspelen 191
Dan is er de geschiedenisles.
Matthias Harksen is een Ph.D. student. Hij werkt aan de Universiteit van IJsland. Hij is van plan een experiment uit 1919 te herhalen: het Eddington Experiment.
Arthur Eddington, een Britse astronoom, wilde bewijzen dat Einstein gelijk had. Einstein zei dat massieve objecten de ruimte-tijd buigen. Newton zei dat de zwaartekracht licht trekt, maar de wiskunde was anders. Eddington wist dat hij een zonsverduistering nodig had. Alleen dan kun je overdag de sterren dichtbij de zon zien.
Eddington ging naar Principe. Anderen gingen naar Sobral, Brazilië. Ze hebben foto’s gemaakt. De posities van de sterren vergeleken. Einstein heeft gewonnen.
Ruimte-tijd bochten.
Harksen heeft betere technologie dan 1919. Hij verwacht geen nieuwe natuurkunde.
“Het doel van hem is eigenlijk alleen maar om te zeggen: ‘Hé, je kunt daadwerkelijk doen wat waarschijnlijk het beroemdste is in de menselijke geschiedenis.’
Het gaat om participatie. Over bewijzen dat je geen diploma nodig hebt om aan de geschiedenis te raken.
De eclips vindt plaats op schema. De gegevens stromen binnen. De schaduwen vervagen.
