Saramakkan to nie tylko kolejny język kreolski. To językowy potwór, który narodził się w wilgotnym wnętrzu Surinamu. Język ten należy do ludów Saramakkan i Matavai. Występuje w północno-wschodniej części Ameryki Południowej. Być może kojarzycie ten kraj jako dawną Gujanę Holenderską.
Co wyróżnia Saramakkan? Wykazuje znacznie silniejsze ślady wpływów afrykańskich i mniejszy wpływ języka niderlandzkiego w porównaniu ze srananem, drugim językiem kreolskim Surinamu. Konstrukcja, którą dziś słyszymy, powstała prawdopodobnie na początku XVIII wieku. Ale jego podstawą są niestandardowe odmiany języka angielskiego, którymi posługują się brytyjscy koloniści. Brytyjczycy kontrolowali te terytoria od 1651 do 1667 roku.
Wkrótce po przejęciu władzy przez Holendrów w 1667 r. wydarzyło się coś skomplikowanego. Wyemigrowało około 200 portugalskojęzycznych Żydów z Brazylii. Przyprowadzili ze sobą swoich niewolników. Założyli plantacje w głębi Surinamu. Ci osadnicy i zniewoleni ludzie przyjęli lokalny angielski język. Na ten język mówiony wpłynął następnie ich własny język portugalski.
Jak powstał Saramakkan?
Saramakkan powstał głównie wśród zniewolonych i maroonów (zbiegłych niewolników). Powstał w wyniku kontaktu języków angielskiego i afrykańskiego. W szczególności ważną rolę odegrały rodziny języków Kwa i Bantu. Duży wpływ na ten mieszany język miał także język portugalski, którym posługiwali się Żydzi sefardyjscy i ich niewolnicy z Brazylii.
Podobnie jak inne atlantyckie języki kreolskie, stopniowo ewoluował. W XVIII wieku coraz bardziej oddalał się od języka angielskiego.
Z biegiem czasu w regionie Atlantyku nastąpił stały napływ Afrykanów. Śmiertelność wśród niewolników była bardzo wysoka. Oczekiwana długość życia była bardzo krótka. Liczba ludności praktycznie nie rosła w wyniku przyrostu naturalnego. Okoliczności te stworzyły ciągłe zapotrzebowanie na dodatkowych niewolników. Byli zmuszani do pracy w dynamicznie rozwijającym się przemyśle trzciny cukrowej.
Co ciekawe, literatura dotycząca języków kreolskich tradycyjnie kojarzy rozwój języka Saramaccan niemal wyłącznie ze społecznością Maroon. Ale tutaj robi się ciekawie. Podobnie jak w wielu innych językach kreolskich, to właśnie plantacje zapewniły niezbędne i wystarczające warunki do jego pojawienia się.
Maroonowie mieszkali w osadach odizolowanych od plantacji. Sugerowanie, że niewolnicy z plantacji adoptowali Saramackana od Maroonów, byłoby nielogiczne. Oczekiwano, że uciekli zniewoleni ludzie sprowadzą odmiany języka z plantacji do kolonii Maroon. Nie odwrotnie.
Dlaczego Saramakkan jest uważany za radykalnego kreolskiego?
Saramakkan jest uważany za jeden z najbardziej radykalnych języków kreolskich opartych na języku angielskim w regionie Atlantyku. Jest bardzo daleki od języka angielskiego. Zawiera dużą część struktur syntaktycznych odzwierciedlających wpływ afrykańskich języków substratowych.
Ponadto portugalskie słowa stanowią prawie 40% jego słownictwa. Obejmuje to niektóre morfemy gramatyczne.
Podobnie jak Papiamento, Saramaccan również zachowuje afrykański system tonów i tonów. Wysoki ton jest sygnalizowany ostrym akcentem. Różni się od niskich tonów.
Rozważmy następujące zdanie: Mi tá tyá deésí dá dí ómi „Przynoszę lekarstwo temu człowiekowi”.
W tym przykładzie morfemy tá (oznaczające aspekt postępowy), dá „dawać” (zinterpretowane jako „do”) i ómi „człowiek” są portugalskie. Konstrukcja tyá -[rzeczownik]-dá oznaczająca „dawać komuś”, znana jako konstrukcja czasownika szeregowego, ma pochodzenie z Afryki Zachodniej.
To chaotyczne, ale piękne zderzenie historii. podstawa angielska. Klej portugalski. Szkielet afrykański.
