Archeologen hebben een opmerkelijke vondst ontdekt in de ruïnes van een oude Egyptische stad: een fragment van Homerus De Ilias , verborgen in een mummie. Deze ontdekking biedt een zeldzaam kijkje in de culturele versmelting van het Grieks-Romeinse tijdperk en hoe klassieke literatuur werd herbestemd voor heilige begrafenisrituelen.
Een literaire ontdekking in een begrafenisomgeving
De ontdekking werd gedaan in Oxyrhynchus, een oud stedelijk centrum ongeveer 200 kilometer ten zuiden van Caïro aan de oevers van de Bahr Yussef, een zijtak van de Nijl. Hoewel de vindplaats onder historici beroemd is omdat hij sinds het einde van de 19e eeuw enorme hoeveelheden Griekse papyri heeft opgeleverd, is deze specifieke vondst uniek.
Tijdens het onderzoek van een mummie in een houten sarcofaag identificeerde papyroloog Leah Mascia een stuk perkament dat in de borstholte was geplaatst. In plaats van de magische bezweringen of religieuze spreuken die doorgaans bij dergelijke begrafenissen voorkomen, bevatte dit fragment een specifieke catalogus van Griekse schepen. Deze lijst komt exact overeen met de schepen die worden beschreven in Boek II van De Ilias , waarin de vloot die naar Troje vaart, wordt beschreven.
Het kruispunt van culturen
Rond 400 CE was de regio Oxyrhynchus een smeltkroes van tradities geworden. Het mummificatieproces zelf weerspiegelde deze hybride identiteit, waarin Egyptische, Griekse en Romeinse invloeden samenvloeiden:
- Egyptische Stichting: Het kernproces bleef traditioneel, waarbij het lichaam werd uitgedroogd met behulp van natronzout en in linnen werd gewikkeld.
- Grieks-Romeinse integratie: In afwijking van oudere methoden waarbij organen in afzonderlijke canopische potten werden bewaard, begonnen specialisten de buik en borst in te pakken met verschillende materialen, waaronder met klei omhulde papyrusfragmenten.
Hoewel eerdere ontdekkingen op de plek hebben aangetoond dat Griekse teksten werden gebruikt bij de mummificatie, waren deze fragmenten bijna uitsluitend ‘magisch’ van aard – bedoeld om de overledene door middel van spreuken te beschermen. De aanwezigheid van een seculier, hoeksteenstuk uit de Griekse literatuur markeert een significante verschuiving in ons begrip van welke materialen het waard werden geacht om in een lichaam te worden geplaatst.
Waarom dit belangrijk is
Deze vondst roept intrigerende vragen op over de status van de klassieke literatuur in de late oudheid. Het suggereert dat werken als de heldendichten van Homerus niet alleen werden gelezen voor amusement of educatie, maar mogelijk werden bekeken met een niveau van eerbied waardoor ze konden worden gebruikt in de meest heilige rituelen.
Het centrale mysterie blijft: Waarom werd dit specifieke fragment gekozen? Of het nu bedoeld was om de overledene het prestige van een held te geven of een symbolisch doel diende in verband met de reis naar het hiernamaals, de exacte motivatie van de oude balsemers is nog steeds onbekend.
“De echte nieuwigheid is het vinden van een literaire papyrus in een begrafeniscontext”, aldus Ignasi-Xavier Adiego, directeur van het Oxyrhynchus-project.
Conclusie
De ontdekking van Het Ilias -fragment in een mummie benadrukt de diepgaande culturele vermenging van de Grieks-Romeinse periode, waarin klassieke literatuur en oud-Egyptische begrafenistradities op onverwachte manieren samenkwamen.
