Badacze firmy Microsoft opracowali rewolucyjny system przechowywania danych wykorzystujący małe szklane prostokąty, które mogą przechowywać informacje nawet przez 10 000 lat — przekraczając możliwości jakiejkolwiek istniejącej metody archiwizacji. Technologia, opisana szczegółowo w czasopiśmie Nature, wykorzystuje lasery, uczenie maszynowe i unikalny proces trawienia 3D oparty na wokselach, aby zapewnić trwałość danych. To osiągnięcie rozwiązuje krytyczny problem: długoterminowe przechowywanie danych życiowych, takich jak dane dotyczące zmian klimatycznych i archiwa historyczne.
Jak to działa: trawienie danych na szkle
System przechowuje 4,8 terabajtów danych na kawałku szkła o powierzchni 12 cm² i grubości 2 mm. Osiąga się to poprzez precyzyjne wytrawienie 301 warstw mikroskopijnych otworów wokseli za pomocą impulsów laserowych trwających zaledwie jedną biliardową sekundy. Proces wymaga minimalnej ilości energii (około połowy energii występującej w brukselce) i obejmuje korekcję błędów w celu zapewnienia integralności danych.
Odczyt danych wymaga skupienia mikroskopu na każdej warstwie, a algorytmy uczenia maszynowego interpretują powstałe obrazy. Wielowarstwowa struktura zwiększa złożoność, ale także zwiększa trwałość.
Niezrównana trwałość: stabilność sprawdzona termicznie
Aby ocenić długoterminową stabilność, badacze poddali szkło działaniu ekstremalnych temperatur (do 500°C). Ich analiza pokazuje, że w temperaturze 290°C szkło może niezawodnie przechowywać dane przez ponad 10 000 lat, a w temperaturze pokojowej nawet dłużej.
Zewnętrzna weryfikacja przeprowadzona przez naukowca zajmującą się szkłem Doris Mohnke potwierdza to twierdzenie, zauważając, że proces ten powoduje „trwałe zmiany” w strukturze szkła, czyniąc je znacznie trwalszym niż tradycyjne metody. Mohnke podkreśla również, że wbudowane wnęki są zabezpieczone przed uszkodzeniami zewnętrznymi, co zmniejsza ryzyko pęknięć.
Prawdziwe ograniczenia: czynnik ludzki
Pomimo niezwykłej trwałości, istnieją ograniczenia praktyczne. W badaniu nie oceniono w pełni naprężeń mechanicznych ani korozji, czyli czynników, które mogą wpływać na długoterminową czytelność. Ponadto sukces systemu zależy od ostrożnego obchodzenia się z nim: utrata, przypadkowe uszkodzenie lub po prostu zaniedbanie spowodują utratę jego trwałości.
Wyzwaniem nie jest tylko technologia, ale zapewnienie, że przyszłe pokolenia rozpoznają i zachowają te „szklane księgi” jako cenne archiwa danych.
Badania te stanowią znaczący krok w kierunku prawdziwie długoterminowego przechowywania danych cyfrowych, ale ich powodzenie zależy zarówno od innowacji naukowych, jak i odpowiedzialności ludzkiej.
