Nowe badanie opublikowane w czasopiśmie Nature Communications sugeruje, że liczba dzieci, które dana osoba ma (lub nie) może mieć znaczący wpływ na proces starzenia się i oczekiwaną długość życia. Naukowcy przeanalizowali dane historyczne dotyczące ponad 14 000 Finek i odkryli, że posiadanie pięciorga lub więcej dzieci i bycie bezdzietnym wiąże się z szybszym starzeniem się w porównaniu z kobietami, które miały od jednego do czworo dzieci.
Biologia ewolucyjna i reprodukcja
Odkrycie to jest zgodne z „teorią jednorazowej somy”, kluczową koncepcją biologii ewolucyjnej. Teoria ta głosi, że organizmy przeznaczają ograniczone zasoby na wzrost, rozmnażanie i utrzymanie organizmu. Intensywne inwestycje w reprodukcję mogą zmniejszyć zasoby dostępne do utrzymania organizmu, w tym naprawy DNA. Główna autorka badania Mikaela Hukkanen z Uniwersytetu Helsińskiego zwraca uwagę na logiczną naturę tego kompromisu.
Zaskakujące odkrycia: wpływ bezdzietności
Co ciekawe, badanie wykazało również, że kobiety, które nigdy nie miały dzieci, starzeją się szybciej i żyją krócej. Choć wydaje się to sprzeczne z intuicją, obserwacja ta jest zgodna z pojawiającymi się wzorcami w badaniach nad starzeniem się. Może to wynikać z braku określonych korzyści zdrowotnych związanych z ciążą (np. zmniejszonego ryzyka zachorowania na raka), a także potencjalnych czynników społecznych lub zdrowotnych wpływających na bezdzietność w poprzednich pokoleniach.
Kontekst historyczny ma znaczenie
Badana populacja – kobiety urodzone w Finlandii w latach 1880–1957 – przeżyła okresy wojen i wstrząsów społecznych, co prawdopodobnie wpłynęło na ich wybory zdrowotne i reprodukcyjne. Bezdzietność była wówczas mniej powszechna, co potencjalnie oznaczało, że kobiety, które nie rodziły, cierpiały na choroby współistniejące, które również przyspieszały starzenie się.
Aktualne implikacje i przyszłe badania
Naukowcy podkreślają, że te odkrycia mają charakter obserwacyjny i nie wpływają obecnie na decyzje dotyczące reprodukcji. Badania ujawniają powiązania, a nie recepty. Jednakże postępy w badaniach nad biologicznym starzeniem się pozwalają obecnie na szybszą ocenę wpływu ciąży, co potencjalnie otwiera możliwości interwencji.
Ostatecznie badanie to podkreśla złożony związek między reprodukcją, starzeniem się i długością życia, ale nie dostarcza jasnego planu działania w zakresie indywidualnych decyzji reprodukcyjnych.
Wyniki wskazują na potrzebę dalszych badań nad wpływem współczesnej opieki zdrowotnej, warunków społecznych i technologii reprodukcyjnych na te procesy biologiczne.
