Ostatnie badania potwierdzają, że sen nie jest tylko „dobry” i „zły”. Zamiast tego jest to złożony czynnik, który głęboko wpływa na zdrowie psychiczne, funkcje poznawcze i zachowania społeczne, przy czym wpływy te znacznie różnią się w zależności od osoby. W nowym badaniu zidentyfikowano pięć różnych profili snu, pokazując, w jaki sposób wzorce odpoczynku (lub jego brak) są powiązane z różnymi aspektami życia. Zrozumienie tych profili może pomóc ludziom poprawić jakość snu i ogólny stan zdrowia.
Badania za profilami
Naukowcy przeanalizowali dane 770 młodych ludzi, łącząc skany mózgu z raportami na temat wzorców snu i wskaźników stanu zdrowia. Celem nie było ustalenie, dlaczego te wzorce istnieją, ale raczej opisanie, w jaki sposób one ze sobą korelują. Badanie podkreśla, że związek między snem a zdrowiem jest dwukierunkowy: zły sen może negatywnie wpływać na zdrowie, ale istniejące problemy zdrowotne mogą również zakłócać sen. Nie chodzi tylko o liczbę godzin snu, ale także o jak śpisz.
Pięć profili snu: objaśnienie
Oto zestawienie kluczowych profili zidentyfikowanych w badaniu:
1. Ciągle słaby sen: Osoby w tej grupie mają trudności z zasypianiem, częstym budzeniem się i niewystarczającą ilością snu. Profil ten jest silnie powiązany ze zwiększonym stanem lękowym, depresją i natrętnymi myślami.
Dlaczego to ma znaczenie: Chroniczny brak snu ma powiązanie ze złym zdrowiem psychicznym. Im bardziej zmagasz się ze snem, tym większe ryzyko wystąpienia zaburzeń nastroju.
2. Odporność na sen: Niektóre osoby zgłaszają problemy psychiczne (takie jak ADHD), ale nie doświadczają problemów ze snem. Profil ten pokazuje, że problemy psychiczne nie zawsze prowadzą do złego snu.
Dlaczego to ma znaczenie: To podkreśla złożoność zdrowia psychicznego. Sen nie jest jedynym czynnikiem i niektórzy ludzie są w stanie poradzić sobie z podstawowymi schorzeniami, nie pozwalając im zauważalnie wpłynąć na ich odpoczynek.
3. Środki nasenne: Osoby regularnie stosujące środki nasenne (leki na receptę, CBD, herbaty ziołowe) zwykle doświadczają pogorszenia pamięci epizodycznej i rozpoznawania emocji. Co zaskakujące, deklarują większą satysfakcję ze swoich relacji społecznych.
Dlaczego to jest ważne: Chociaż tabletki nasenne mogą zapewnić krótkotrwałą ulgę, mogą mieć konsekwencje poznawcze. Korzyści społeczne stanowią intrygujący kontrapunkt: być może poczucie, że wystarczy do interakcji z innymi, przeważa nad upośledzeniem pamięci.
4. Długość snu: Brak wystarczającej ilości snu (stale mniej niż sześć do siedmiu godzin) wiąże się z gorszym funkcjonowaniem poznawczym, w tym problemami z rozwiązywaniem problemów, przetwarzaniem emocji i umiejętnościami językowymi. Osoby o tym profilu zgłaszają również zwiększoną drażliwość.
Dlaczego to ma znaczenie: Okno od sześciu do siedmiu godzin wydaje się mieć kluczowe znaczenie dla optymalnego funkcjonowania mózgu. Przewlekły brak snu może mieć znaczący wpływ na codzienne funkcjonowanie.
5. Zaburzenia snu: Osoby cierpiące na zaburzenia snu (częste przebudzenia, problemy z oddychaniem, dyskomfort) zgłaszają zwiększony niepokój, depresję, używanie substancji psychoaktywnych i agresję. Mają także trudności z pamięcią i zadaniami językowymi.
Dlaczego to ma znaczenie: Fragmentaryczny sen jest silnym stresorem dla ciała i umysłu. Przewlekłe zaburzenia mogą przekształcić się w poważniejsze problemy psychiczne i behawioralne.
Lepszy sen
Badania potwierdzają znaczenie spójnego harmonogramu snu: kładź się spać każdej nocy o tej samej porze, ustal relaksującą rutynę i unikaj picia alkoholu przed snem. Chociaż sen jest sprawą bardzo indywidualną, te proste zmiany mogą znacznie poprawić zarówno jakość, jak i czas odpoczynku.
Najważniejszy wniosek jest taki, że sen to nie tylko kwestia ilości, ale całego doświadczenia. Określenie, który profil najlepiej opisuje Twoje wzorce, może pomóc Ci dostosować interwencje mające na celu poprawę Twojego zdrowia.
