Al meer dan anderhalve eeuw lang streven stadsplanners en uitvinders naar hetzelfde idee: een voortdurend bewegend trottoir om de stedelijke congestie te verminderen. Het concept, voor het eerst voorgesteld in 1872 door de New Yorkse koopman Alfred Speer, blijft vandaag de dag verrassend relevant. Waarom heeft het zo lang geduurd voordat zo’n ogenschijnlijk eenvoudige oplossing terrein won? Het antwoord ligt in een combinatie van technische uitdagingen, politieke wegversperringen en de dominantie van de auto bij het vormgeven van de stedelijke infrastructuur.
Een 19e-eeuwse visie
Speer, plaatselijk bekend als ‘The Wine Man’, observeerde de chaos op Broadway en bedacht een radicale oplossing: een verhoogd, voortdurend bewegend trottoir dat met een snelheid van 16 kilometer per uur liep. Zijn ‘Endless Travelling Sidewalk’ bevatte zelfs zitplaatsen voor passagiers. Hoewel de wetgevende macht van New York het voorstel tweemaal heeft aangenomen, heeft gouverneur John Dix er beide keren een veto over uitgesproken. Het idee stokte, maar het zou niet verdwijnen.
De 20e eeuw: valse starts en luchthavenniches
Gedurende de 20e eeuw hebben ingenieurs het concept van Speer afgestoft, maar stuitten op hardnekkige obstakels. Mechanische complexiteit, veiligheidsproblemen (aansprakelijkheid voor bewegende voetgangers) en blootstelling aan de elementen bleken allemaal problematisch. De opkomst van de auto heeft het idee verder gemarginaliseerd. Toch bleef de visie bestaan.
De eerste echte test vond plaats op de Wereldtentoonstelling van 1893 in Chicago, waar een bewegend trottoir van een halve mijl bezoekers tussen de veerbootterminal en het beursterrein pendelde. Het bleek een kortstondig succes en werd binnen een jaar door brand beschadigd. De Wereldtentoonstelling van 1900 in Parijs had een ambitieuzer systeem van twee mijl, maar reikte niet verder dan het evenement. Zelfs in 1903 stelde New York City een ondergrondse versie van tien mijl voor, maar deze verloor de ontwikkeling van de metro.
Tegen het midden van de 20e eeuw vonden bewegende trottoirs een niche in gecontroleerde omgevingen: luchthavens en winkelcentra. Goodyear’s “Speedwalk” op het Erie-station in Jersey City (1954) en de installatie van BF Goodrich in het Houston Coliseum (1955) demonstreerden functionele maar beperkte toepassingen. Een dodelijk ongeval op een luchthaveninstallatie uit 1960 bracht de veiligheidsrisico’s van vroege ontwerpen aan het licht.
Een heropleving in de 21e eeuw?
Tegenwoordig zijn de omstandigheden aan het veranderen. De vergrijzende bevolking die mobiliteitshulp nodig heeft, de beweging van ‘complete straten’ die voetgangers voorrang geeft boven auto’s, en de door het klimaat veroorzaakte druk om het openbaar vervoer te heroverwegen, kunnen uiteindelijk een vruchtbare voedingsbodem creëren voor bewegende trottoirs.
Steden als Parijs verminderen actief het autoverkeer, en New York City heeft onlangs congestieheffingen ingevoerd om de voetgangersinfrastructuur te financieren. Er zijn verschillende kleinschalige projecten gaande: het Bank Station in Londen heeft zijn bewegende trottoirsysteem uitgebreid en de Trondheim CycloCable in Noorwegen biedt mechanische ondersteuning aan fietsers.
Beltways, een startup uit Noord-Kentucky, ontwikkelt een modulair systeem met hoge snelheid (tot 16 km per uur), gepland voor de luchthaven van Cincinnati in 2026. Deze projecten suggereren een hernieuwde belangstelling voor de oorspronkelijke visie van Speer: gelokaliseerde, efficiënte beweging langs voorspelbare routes.
Alfred Speer was zijn tijd vooruit. Zijn idee – een continue, comfortabele manier om mensen langs vaste paden te verplaatsen – blijft een praktische oplossing voor stedelijke congestie. De vertraging was niet te wijten aan onmogelijkheid, maar aan verschuivende prioriteiten en de dominantie van de auto.
Het bewegende trottoir vervangt misschien geen auto’s, maar het zou wel een essentieel onderdeel kunnen worden van een meer voetgangersvriendelijke toekomst. Het idee van The Wine Man, dat lange tijd als onpraktisch werd afgedaan, wint eindelijk terrein.
