Genetisch onderzoek bevestigt dat honden in Europa veel eerder werden gedomesticeerd dan eerder werd aangenomen: meer dan 14.000 jaar geleden. Een studie gepubliceerd in Nature analyseerde het DNA van meer dan 200 oude overblijfselen van hondachtigen en herschreef daarmee de tijdlijn van de mens-hondrelatie. Deze ontdekking duwt niet alleen de bekende geschiedenis van domesticatie terug, maar werpt ook licht op hoe vroege menselijke levensstijlen de evolutie van beide soorten vormden.
De verschuiving in begrip
Decennia lang schatten wetenschappers dat de domesticatie van honden tussen 32.000 en 11.000 jaar geleden begon, waarbij het vroegste genetische bewijs dateert van ongeveer 10.900 jaar geleden. De moeilijkheid bij het analyseren van oud DNA, in combinatie met dubbelzinnige skeletresten, belemmerde een duidelijker beeld. Nieuwe technieken hebben onderzoekers echter in staat gesteld genetisch materiaal te extraheren uit botten tot 14.200 jaar oud, waaronder een exemplaar met de bijnaam ‘Maxilla’, gevonden in Zwitserland.
Geavanceerde genetische analyse
De doorbraak komt van de toepassing van hybridisatie-vangst, een methode die canid-DNA isoleert van oudere overblijfselen die besmet zijn met microbiële sporen. Door 216 skeletmonsters uit heel Europa en West-Azië te analyseren, hebben wetenschappers talloze vroege honden geïdentificeerd. Maxilla, 14.200 jaar oud, heeft nauwere genetische banden met Europese honden dan met Aziatische honden, wat erop wijst dat de domesticatie lang vóór het leven van dit exemplaar heeft plaatsgevonden. Dit impliceert dat het proces waarschijnlijk vóór 14.200 jaar geleden begon.
De pre-agrarische link
Uit het onderzoek blijkt ook dat honden al lang vóór de komst van de landbouw in Europa naast jager-verzamelaarsgroepen bestonden. Toen de landbouw zich vanuit Zuidwest-Azië verspreidde, brachten boeren geen honden mee; in plaats daarvan integreerden ze lokale hondachtigen in hun gemeenschappen. Genetische veranderingen bij honden weerspiegelden die bij mensen tijdens deze transitie, zij het in mindere mate.
“Honden waren het enige gedomesticeerde dier dat ouder was dan de landbouw, dus hun evolutie kan ons helpen begrijpen hoe een grote verandering in levensstijl onze eigen geschiedenis heeft gevormd”, legt co-auteur Pontus Skoglund uit.
De bevindingen benadrukken hoe honden al diep ingebed waren in de menselijke samenleving vóór grote veranderingen in levensstijl zoals de landbouw. Dit duidt op een eerdere, meer geïntegreerde relatie dan eerder werd aangenomen.
Resterende vragen
Onderzoekers weten nog steeds niet waar honden voor het eerst werden gedomesticeerd, hoewel het bewijs suggereert dat Azië een waarschijnlijk oorsprongspunt is. De auteurs van het onderzoek erkennen dat verder onderzoek nodig is om de verspreiding van hondachtigen in heel Europa te traceren. Elk bewijsstuk brengt hen echter dichter bij een compleet beeld.
De ontdekking onderstreept de diepgewortelde band tussen mens en hond en bewijst dat onze samenwerking duizenden jaren eerder begon dan eerder werd gedacht. Het benadrukt ook het belang van geavanceerde genetische hulpmiddelen bij het ontsluiten van de geheimen van onze gedeelde evolutionaire geschiedenis.
