Generaties lang is het verhaal van koning Harolds wanhopige landmars van 320 kilometer naar de Slag bij Hastings in 1066 een hoeksteen van de Engelse geschiedenis geweest. Het verhaal, zelfs afgebeeld op het beroemde Tapijt van Bayeux, toont hoe Harold zijn marine ontslaat en zijn uitgeputte troepen door het land haast om Willem van Normandië te confronteren. Recent onderzoek suggereert echter dat deze iconische mars nooit echt heeft plaatsgevonden.
De verkeerd begrepen kroniek
De misvatting komt voort uit een al lang bestaande verkeerde interpretatie van de Angelsaksische kroniek, een van de vroegste en meest gedetailleerde verslagen van de Engelse geschiedenis. Sinds het Victoriaanse tijdperk wordt de regel dat de schepen van Harold ‘naar huis kwamen’ opgevat als de betekenis dat hij zijn vloot ontbond na de Slag om Stamford Bridge. Maar zoals de mediëvist Tom License van de Universiteit van East Anglia opmerkt, is dit een vergissing. Hedendaagse bronnen geven aan dat Harold zijn schepen beval Engeland te verdedigen tegen de invasie van Willem.
Licentie’s nauwgezette analyse van negen overgebleven Chronicle-manuscripten, samen met andere 11e-eeuwse teksten, onthult geen melding van een slopende landmars. In plaats daarvan suggereert het bewijsmateriaal dat de vloot van Harold een cruciale rol speelde bij zowel de verdediging van de zuidkust als de ondersteuning van zijn campagne tegen Harald Hardrada. Na Stamford Bridge herpositioneerden de schepen zich om de confrontatie aan te gaan met de Normandische strijdkrachten.
Een gecoördineerde land-zee-campagne
Deze herevaluatie verandert fundamenteel ons begrip van Harolds strategie. In plaats van een verwoede tocht door Engeland, was zijn campagne een verfijnde land-zee-operatie. Harold was geen reactieve, uitgeputte commandant; hij was een tacticus die de Engelse zeemacht gebruikte om een gecoördineerde verdediging te voeren.
De gevolgen zijn aanzienlijk. Historici hebben lang aangenomen dat de nederlaag van Harold bij Hastings onvermijdelijk was vanwege zijn overhaaste mars. Nu de mythe ontkracht is, zien we een capabeler leider die op strategische wijze alle beschikbare middelen heeft benut.
Waarom het ertoe doet
De hardnekkigheid van het valse marsverhaal is een bewijs van hoe gemakkelijk historische ‘feiten’ zich kunnen verankeren. Dit is van belang omdat het de feitelijke militaire capaciteiten verduistert van een koning wiens regering Engeland op dramatische wijze heeft gevormd. Zoals de huidige curator van het slagveld van Hastings, Ray Porter, opmerkt, komt de herziene tijdlijn overeen met de bekende tactieken van Harold, inclusief eerdere campagnes die zijn afhankelijkheid van zeetransport aantonen.
Logischerwijs is het idee van een doorgewinterde commandant die duizenden troepen dwingt om in tien dagen 320 kilometer te marcheren voordat een cruciale strijd plaatsvindt, onwaarschijnlijk. De beschikbaarheid van schepen maakt een landmars niet alleen onnodig, maar ook militair ongezond.
‘Alleen een gekke generaal zou al zijn mannen te voet hebben gestuurd als er scheepstransporten beschikbaar waren’, betoogt License, waarmee hij de absurditeit van het lang gekoesterde geloof samenvat.
Uiteindelijk biedt het corrigeren van dit historische misverstand een nauwkeuriger en genuanceerder beeld van het leiderschap van koning Harold en de Engelse verdediging in 1066.
