Veel docenten maken zich zorgen over de eerste indrukken. Voor mij ging de angst niet over lesplannen of klasmanagement. Het ging over hoe mijn leerlingen zouden reageren op mijn stotteren – een spraakstoornis waar ik al sinds mijn kindertijd mee leef. De angst was niet irrationeel: de samenleving kent nog steeds misvattingen over handicaps, en sommige mensen beoordelen degenen die afwijken van de waargenomen ‘normale’ communicatie.
Het stigma van spraakstoornissen
Ongeveer 1% van de wereldbevolking stottert, maar de aandoening wordt nog steeds verkeerd begrepen. Stotteren gaat niet alleen over het herhalen van geluiden (“Mmmmy naam is Ssssssamuel”). Het is een neurologisch verschil dat zich manifesteert in verlengingen, herhalingen en pauzes. Het stigma is reëel. Ik heb ooit een leraar gehad die me botweg vertelde dat ik geen les mocht geven vanwege mijn spraak. Dit soort botte afwijzing benadrukt een bredere kwestie: de samenleving dicteert vaak wie ‘gekwalificeerd’ is op basis van willekeurige normen van vloeiendheid.
Van angst naar belangenbehartiging
Ik geef online schrijfles, een format dat mijn zorgen versterkte. Op het scherm voelde mijn stotteren meer zichtbaar dan in het echt, waar lichaamstaal de perceptie zou kunnen verzachten. Mijn carrièreswitch naar toegankelijkheidsrechtvaardigheid gaf mij echter de moed om open te zijn over mijn handicap. Ik besloot mijn stotteren op de eerste lesdag aan mijn leerlingen bekend te maken.
Het resultaat verraste mij. In plaats van een oordeel werd ik met nieuwsgierigheid ontvangen. Nadat ik een grapje had gemaakt over hoe lang de les zou kunnen duren vanwege mijn stotteren, begonnen de studenten vragen te stellen.
- “Stotter je meer in specifieke situaties?”
- “Hoe voelt het als je stottert?”
Hun oprechte interesse was een openbaring. Het was geen medelijden of onhandigheid, maar een verlangen om het te begrijpen. Eén student stuurde me later zelfs een e-mail, geïnspireerd om hun eigen leerstoornis te delen na mijn onthulling.
Waarom openbaarmaking belangrijk is
Mijn ervaring onderstreept een simpele waarheid: stilte houdt het stigma in stand. Als we het vermijden om over handicaps te praten, versterken we het idee dat het iets is om je voor te schamen. Door transparant te zijn, creëerde ik ruimte voor een gesprek dat verschil normaliseerde.
De waarheid is dat het een slechte dienst is als we in de klas niet over handicaps praten. Het is niet genormaliseerd, en dat zou wel zo moeten zijn.
De keuze om mijn stotteren te onthullen verlichtte niet alleen mijn eigen angst. Het heeft mij tot een effectievere onderwijzer gemaakt en een klaslokaal bevorderd waarin kwetsbaarheid en begrip worden gewaardeerd.
Uiteindelijk ging het niet alleen om mij als ik over mijn spraakgebrek sprak. Het ging om het creëren van een meer inclusieve leeromgeving waarin alle leerlingen – inclusief leerlingen met een beperking – zich gezien en gerespecteerd voelen.
