De ruimte rond de aarde wordt gevaarlijk vol, en de kans om catastrofale satellietbotsingen te vermijden wordt snel kleiner. Tientallen jaren van raketafval, ter ziele gegane satellieten en wapentests – in combinatie met de explosieve groei van enorme satellietconstellaties – zorgen ervoor dat operators nu slechts enkele dagen, en niet maanden, hebben om op mogelijke gevolgen te reageren.
Het krimpende reactievenster
Astronoom Aaron Boley van de Universiteit van British Columbia en zijn collega’s hebben een ‘CRASH Clock’-metriek ontwikkeld om dit escalerende probleem te illustreren. Uit hun onderzoek, beschikbaar als preprint op arXiv.org, blijkt dat de beschikbare tijd om een ernstige botsing te voorkomen sterk is gedaald.
In januari 2018 hadden satellieten gemiddeld 164 dagen de tijd om te reageren op een zorgwekkende close pass. In juni 2025 is die periode teruggebracht tot slechts 5,5 dagen. Dit betekent dat een gemiddelde satelliet in een lage baan om de aarde nu een kans van 17% heeft op een botsing die binnen 24 uur een nauwe nadering veroorzaakt, waardoor veel vaker ontwijkingsmanoeuvres nodig zijn.
Waarom dit belangrijk is
De snelle afname van de reactietijd houdt rechtstreeks verband met de opkomst van ‘megaconstellaties’ zoals Starlink van SpaceX, die in 2019 zijn eerste satellieten lanceerde. Dit gaat niet alleen over meer satellieten; het gaat om de exponentiële toename van potentiële botsingen. Nu er ruim 9.000 Starlink-satellieten actief zijn (wat grofweg tweederde van alle satellieten vertegenwoordigt), neemt de kans op incidenten dramatisch toe. Amazon’s Project Kuiper en Chinese bedrijven haasten zich ook om soortgelijke constellaties in te zetten, waardoor het probleem verder wordt verergerd.
Risico op het Kessler-syndroom
Het probleem gaat niet alleen over individuele crashes. Hoe meer botsingen er plaatsvinden, hoe meer puin er ontstaat, waardoor een cascade-effect ontstaat dat bekend staat als het Kessler-Cour-Palais-syndroom. Dit zou bepaalde banen onbruikbaar kunnen maken, waardoor de essentiële ruimte-infrastructuur verlamd raakt.
“De grootste drijfveer is eenvoudige rekenkunde: veel meer satellieten in dezelfde orbitale banden betekenen veel dichtere benaderingen, en de screening- en responswerklast groeit extreem snel.”
— Aaron Rosengren, Universiteit van Californië, San Diego
Coördinatie-uitdagingen
Het voorkomen van rampen vereist ongekende coördinatie tussen onafhankelijke organisaties die verschillende trackingtools gebruiken en gegevens niet altijd effectief delen. Recente bijna-ongelukken – waaronder een incident uit 2019 waarbij een satelliet van het European Space Agency een SpaceX Starlink ontweek vanwege een communicatiefout, en een recent SpaceX-voertuig dat bijna in botsing kwam met een Chinese satelliet – benadrukken de kwetsbaarheid van het huidige systeem.
De toekomstvisie
De situatie zal waarschijnlijk verslechteren naarmate bedrijven en overheden doorgaan met het lanceren van satellieten en zelfs ambitieuze projecten zoals orbitale ruimtespiegels en datacentra onderzoeken. De CRASH Clock is niet alleen een statistiek; het is een waarschuwing dat de orbitale omgeving een omslagpunt nadert. Zonder significante verbeteringen in de coördinatie en de strategieën om botsingen te vermijden, zal het risico op catastrofale mislukkingen alleen maar toenemen.
De trend is duidelijk: de ruimte wordt steeds voller en de ruimte voor fouten verdwijnt.
