Een nieuw geanalyseerd handstencil, ontdekt in een grotsysteem op Sulawesi, schuift de tijdlijn van de menselijke artistieke expressie met minstens 15.000 jaar terug. Het kunstwerk, gedateerd op minimaal 67.800 jaar oud, markeert de oudste bevestigde grotschildering ooit gevonden en dateert aanzienlijk van vóór eerdere ontdekkingen op hetzelfde eiland en elders. Deze bevinding voegt niet alleen maar een nieuwe vermelding toe aan de recordboeken; het hervormt ons begrip van vroege menselijke cognitieve vaardigheden en migratiepatronen.
Ontdekkings- en dateringsmethoden
De oude kunst werd gevonden in een grot die al bekend stond om zijn prehistorische schilderijen, maar tot voor kort over het hoofd werd gezien. Onderzoekers gebruikten een niet-destructieve laserdateringmethode – waarbij traditioneel boren werd vermeden – om de pigmentsamenstelling nauwkeurig te analyseren en de ouderdom ervan te bepalen. Deze techniek maakte uitgebreidere tests mogelijk, wat een nauwkeuriger tijdsbestek opleverde dan eerdere methoden zouden hebben toegestaan. Het nabijgelegen stencil dateerde van 60.900 jaar geleden.
Implicaties voor de menselijke evolutie
De ontdekking daagt het idee uit dat geavanceerde cognitieve vaardigheden, zoals symbolisch denken en creatieve expressie, zich later in de menselijke geschiedenis ontwikkelden. Het bestaan van verfijnde kunst bijna 70.000 jaar geleden suggereert dat de vroege Homo sapiens veel eerder over een vermogen tot abstract denken beschikte dan eerder werd aangenomen.
“Ze bevestigen wat vandaag de dag bekend is: dat kunst positief gecorreleerd is met kritisch denken en creatief probleemoplossend vermogen”, zegt Franco Viviani, een fysisch antropoloog.
Dit sluit ook aan bij het bredere begrip van de menselijke ontwikkeling naast andere ontdekkingen zoals schelpensieraden die meer dan 70.000 jaar oud zijn, en gegraveerde botten die van 57.000 jaar geleden aan Neanderthalers worden toegeschreven.
Culturele inzichten en migratie naar Australië
Het kunstwerk zelf geeft aanwijzingen over de cultuur van de makers ervan. Het handsjabloon heeft opvallende, klauwachtige vingers, een stijl die uniek is voor de grotkunst van Sulawesi. Onderzoekers theoretiseren dat dit ontwerp een diepe verbinding tussen mens en dier kan symboliseren, als weerspiegeling van vroege overtuigingen of wereldbeelden.
De aanwezigheid van dergelijke oude kunst in Indonesië heeft ook gevolgen voor de tijdlijn van menselijke migratie naar Australië. Archeologen hebben lang gedebatteerd over de vraag wanneer de eerste mensen op het continent arriveerden, met schattingen variërend van 65.000 tot 50.000 jaar geleden. Deze ontdekking suggereert dat mensen Australië mogelijk zelfs al eerder hebben bereikt, en mogelijk de eerste opzettelijke langeafstandszeeoversteek hebben gemaakt.
Dit nieuwe bewijsmateriaal onderstreept de complexiteit van de vroege menselijke geschiedenis, wat aanleiding geeft tot een herwaardering van migratieroutes en de ontwikkeling van artistieke expressie in onze soort. Het vermogen om kunst te creëren zo lang geleden bewijst dat symbolisch denken en cognitieve verfijning al veel eerder aanwezig waren dan eerder werd aangenomen, wat vragen oproept over hoe en waarom mensen deze vermogens ontwikkelden.
