Mos is al duizenden jaren meer dan alleen een bodembedekker. Van oud beddengoed tot de turf die whisky smaakt, de aanwezigheid ervan is door de menselijke geschiedenis geweven. Maar een recente zaak benadrukt een verrassende nieuwe rol voor de bescheiden plant: het kraken van strafrechtelijke onderzoeken. Een studie gepubliceerd in Forensic Sciences Research beschrijft hoe mos een belangrijke rol speelde bij het veroordelen van werknemers van de Burr Oak Cemetery in Alsip, Illinois, voor een gruwelijk grafroofplan dat de natie in 2009 op zijn kop zette.
De misdaad: ontheiliging van een historische begraafplaats
Het schandaal betrof arbeiders die stoffelijke resten opgroeven, deze over het begraafplaatsterrein verspreidden en de percelen vervolgens doorverkochten aan rouwende families. Burr Oak was geen gewone begraafplaats; het bevatte de stoffelijke resten van burgerrechtenicoon Emmett Till, blueslegende Willie Dixon en de vader van Michelle Obama, Fraser Robinson. Toen de FBI een onderzoek startte, wendden ze zich tot een onwaarschijnlijke expert: Matt von Konrat, hoofd van de botanische collecties van het Field Museum in Chicago.
De hamvraag was simpel: hoe lang waren de verstoorde stoffelijke resten al herbegraven? Het antwoord lag in een klein stukje mos dat werd gevonden in de buurt van de ontheiligde graven, ongeveer twintig centimeter onder het oppervlak.
Mos als bewijs: soort, leeftijd en locatie
Onderzoekers moesten de mossoort identificeren en de leeftijd bepalen om een tijdlijn vast te stellen. Het team van Von Konrat identificeerde het al snel als Fissidens taxifolius, oftewel gewoon zakmos. De volgende stap was het bepalen of het mos van nature dichtbij de verstoorde graven groeide. Uit veldonderzoek bleek dat dit niet het geval was. Een enorme kolonie van dezelfde soort werd ontdekt precies in het gebied waar onderzoekers vermoedden dat de botten waren verplaatst.
Dit detail alleen al was verdacht, maar het mos bevatte nog een belangrijke aanwijzing: de leeftijd ervan.
De griezelige fysiologie van mos
In tegenstelling tot het meeste dode plantenmateriaal behoudt mos een beperkte metabolische activiteit, zelfs nadat het is gedroogd en geconserveerd. Door het chlorofylgehalte in het monster te vergelijken met museumspecimens van bekende leeftijd, stelde het team van Von Konrat vast dat het mos op het moment van het onderzoek slechts een jaar of twee oud was. Dit betekende dat de herbegrafenis had plaatsgevonden tijdens de ambtstermijn van de beschuldigde werknemers, waardoor hun beweringen dat andere werknemers verantwoordelijk waren, werden ondermijnd.
Een groeiende trend in de forensische plantkunde
Het mosbewijs leidde uiteindelijk tot de veroordelingen van de beklaagden in 2015. Deze zaak staat niet op zichzelf. Het team van Von Konrat heeft onlangs 150 jaar aan zaken beoordeeld waarin mos een cruciale rol speelde bij het oplossen van misdaden. Het vakgebied van de forensische plantkunde wint aan populariteit nu onderzoekers ontdekken dat planten, die vaak over het hoofd worden gezien bij onderzoeken, uniek en betrouwbaar bewijs kunnen leveren.
“Mossen worden vaak over het hoofd gezien, en we hopen dat ons onderzoek zal helpen het bewustzijn te vergroten dat er naast bloeiende planten nog andere plantengroepen bestaan, en dat deze een zeer belangrijke rol spelen in de samenleving en om ons heen”, aldus von Konrat.
Het geval van de Burr Oak Cemetery bewijst dat zelfs de kleinste organismen kunnen helpen criminelen voor het gerecht te brengen. Moss, ooit verbannen naar het kreupelhout, is nu een onverwachte bondgenoot in het streven naar de waarheid.
