Alan Turing studeerde niet alleen wiskunde. Hij heeft het gebroken. Geboren in Londen op 23 juni 1912, werd hij een van de meest invloedrijke figuren in de moderne geschiedenis. Maar zijn verhaal gaat niet alleen over code. Het gaat over de grenzen van de logica. Hij studeerde in Cambridge voordat hij naar Princeton’s Institute for Advanced Study verhuisde. Het werk dat hij daar deed zou alles veranderen.
Hoe Turing bewees dat wiskunde grenzen heeft
In 1936 publiceerde hij een artikel met de titel ‘On Computable Numbers’. Het klinkt droog. Het was explosief. Turing bewees dat geen enkel universeel algoritme de waarheid in de wiskunde kan bepalen. Sommige stellingen zijn onbeslisbaar. Niet alleen onbekend. Onbeslisbaar. Dit betekent dat ze nooit kunnen worden opgelost door een vaste regel.
Om dit te bewijzen vond hij de Turingmachine uit. Een theoretisch apparaat. Het bestond fysiek niet. Het bestond in de logica. Het liet zien wat een computer kon doen voordat computers bestonden. Hij geloofde dat machines uiteindelijk konden denken. Niet alleen berekenen. Denken. Niet te onderscheiden van mensen.
De geboorte van kunstmatige intelligentie
Deze overtuiging leidde tot de Turing-test. Een eenvoudig idee. Als een machine met een mens kan communiceren zonder als kunstmatig te worden opgemerkt, is deze voorbij. Zijn artikelen over dit onderwerp worden algemeen erkend als de basis van onderzoek naar kunstmatige intelligentie. Zelfs nu debatteren we over zijn ideeën. Het veld staat op zijn schouders.
Maar de oorlog kwam. En Turing was nodig.
De Enigma-code breken
Tijdens de Tweede Wereldoorlog deed Turing waardevol werk op het gebied van cryptografie. Duitsland gebruikte de Enigma-code voor radiocommunicatie. Het leek onbreekbaar. Dat was het niet. Turing speelde een belangrijke rol bij het kraken ervan. Zijn werk verkortte de oorlog. Het heeft miljoenen levens gered. Toch kreeg hij destijds weinig publieke erkenning. Het werk was geheim.
Een tragisch einde
Na de oorlog gaf hij les aan de Universiteit van Manchester. Hij begon te werken aan wat nu bekend staat als kunstmatige intelligentie. Hij bevond zich op het hoogtepunt van zijn carrière. Baanbrekend. Innovatief. Vervolgens werd hij op 7 juni 1954 dood aangetroffen in zijn bed in Wilmslow, Cheshire. Vergiftigd door cyanide. In de buurt werd een appel gevonden. Het verband blijft speculatief, maar de methode was duidelijk.
Zijn dood volgde op een donkere wending. Hij was gearresteerd wegens homoseksueel gedrag. Dan een misdaad. Veroordeeld tot twaalf maanden hormoontherapie. Een straf voor wie hij was. De wereld heeft een genie verloren. Niet vanwege een gebrek aan talent. Maar vooroordelen.
“We kunnen maar een klein stukje vooruit kijken, maar we kunnen daar wel genoeg zien dat gedaan moet worden.”
Wij kijken nog steeds naar die korte afstand. Dat werk doen wij nog steeds. De vraag is of we van zijn leven leren. Of gewoon zijn wiskunde gebruiken. Het antwoord is niet duidelijk.
